Kolebka Wolności - Stocznia Gdańska - Europejskie Centrum Solidarności

Najważniejszym skarbem tej wystawy są bez wątpienia Tablice 21 Postulatów, które zostały nawet wpisane na listę międzynarodowego projektu UNESCO "Pamięć Świata". Te tablice zawierają najbardziej kluczowe żądania strajkujących, które zostały spisane 17 sierpnia 1980 roku w Stoczni Gdańskiej im. Lenina. Następnie wywieszono je na Bramie nr 2, co stało się początkiem Solidarności, ruchu, który miał ogromny wpływ na historię Europy Środkowej i Wschodniej.

Wystawa prezentuje również oryginalny plan stoczni, który stał się czymś więcej niż tylko mapą. Stał się aktywnym narzędziem, ilustrującym rozwój robotniczego protestu i wydarzenia tamtego czasu. Na ekspozycji znajdziemy także wózek akumulatorowy, który podczas strajku pełnił rolę środka transportowego, mównicę oraz konfesjonał. To przede wszystkim suwnica, na której pracowała słynna działaczka związkowa Anna Walentynowicz, a jej zwolnienie z pracy stało się jednym z kluczowych momentów, które przyczyniły się do wybuchu strajku. Te eksponaty stanowią niezwykłą pamiątkę z tamtych wydarzeń i pozwalają odwiedzającym lepiej zrozumieć kontekst historyczny oraz znaczenie Solidarności w historii regionu.

Cena wolności często jest bardzo wysoka, a wiele osób musiało zapłacić za nią swoim życiem. Grudzień 1970 roku na Wybrzeżu to tragiczny przykład tego kosztu, gdy 45 osób zginęło od kul milicji. W tamtych dramatycznych wydarzeniach, "Ballada o Janku Wiśniewskim" oraz ikoniczne zdjęcie robotników niosących ciało zamordowanego kolegi na drzwiach, jak na katafalku, stały się częścią historii. To wydarzenia, które na zawsze pozostaną w pamięci narodu.

W ramach wystawy prezentowana jest przestrzelona kurtka Ludwika Piernickiego, który był 20-letnim hydraulikiem ze Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni i stał się ofiarą tej tragicznej rewolty. Ta kurtka stała się niemalże relikwią wystawy, symbolizującą cierpienie i ofiary tamtych czasów.

W tej samej sali poświęconej wydarzeniom grudnia 1970 roku, możemy również dowiedzieć się więcej o polskich opozycjonistach-inteligentach. Prezentowane jest oryginalne biurko, przy którym pracował Jacek Kuroń, historyk i jeden z przywódców opozycji w okresie PRL. To miejsce przypomina o walce i determinacji tych osób w dążeniu do wolności.

W ostatnim czasie udało się także uzupełnić ekspozycję o wyjątkowy eksponat - samochód terenowy Fiat Campagnola, znany pod potoczną nazwą "papamobile". Ten samochód, dar Fundacji Nauk Religijnych im. Jana XXIII z Bolonii, wzbogaca opowieść o wkładzie Kościoła katolickiego i papieża Jana Pawła II w działania na rzecz wolności. To symbol ich zaangażowania w walkę o prawa człowieka i wolność w Europie Środkowej i Wschodniej.

Dziesięć milionów Polaków przyłączyło się do Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność", gdy w 1980 roku, dzięki Porozumieniom Sierpniowym, narodziła się jedyna w krajach komunistycznych wolna i masowa organizacja społeczna. To wydarzenie miało ogromne znaczenie dla historii Polski i Europy Środkowo-Wschodniej, stanowiąc przełom w dążeniu do wolności i niepodległości.

Również w tym okresie Czesław Miłosz, wybitny polski poeta, został uhonorowany Nagrodą Nobla w dziedzinie literatury. To wyraźny znak uznania ze strony świata dla jego twórczości i zaangażowania w sprawy wolnościowe. Równocześnie, reżyser Andrzej Wajda zdobył pierwszą w historii polskiej kinematografii Złotą Palmę na Festiwalu Filmowym w Cannes za film "Człowiek z żelaza" (1981), który ilustrował sierpniowy strajk w Stoczni Gdańskiej. To było nie tylko uznanie dla talentu Wajdy, ale także symboliczny gest wsparcia dla dążeń Polaków do niepodległości.

W tej sali wystawy możemy podziwiać zarówno medal Nagrody Nobla dla Czesława Miłosza, jak i Złotą Palmę dla Andrzeja Wajdy. To obiekty, które przypominają nam o międzynarodowym uznaniu dla wysiłków Polaków w dążeniu do wolności i solidarności - wartości, które jednoczyły naród w tamtych trudnych czasach. Symbolika tych nagród jest podkreślana przez refleksję nad ideą solidarności jako wspólnotą, która dźwigała Polaków w walce o swoje prawa i niepodległość.

13 grudnia 1981 roku Polska ogłosiła stan wojenny, co przyniosło masowe aresztowania, brutalne rozbijanie strajków i demonstracji, a także delegalizację związku Solidarność. To był bardzo trudny czas w historii Polski, w którym władza próbowała zatrzymać postępy, jakie poczyniła Solidarność i jej dążenia do wolności i niepodległości. Choć nadzieje narodu zostały wtedy przekreślone, to duch walki i pragnienie wolnego życia nie zginęły. Wiele z tych wartości przeniosło się do podziemia.

W tej części wystawy można zobaczyć wiele symbolicznych eksponatów. Jednym z nich jest milicyjny stary samochód, którym przewożono opozycjonistów. To przypomnienie o represjach, jakie spotkały osoby sprzeciwiające się wprowadzeniu stanu wojennego. Zrekonstruowana przez artystkę Brama nr 2 Stoczni Gdańskiej to symbole walki, która została zdeptana przez czołgi i władzę. Oryginalna opozycyjna drukarnia, skonstruowana przez Bronisława Sarzyńskiego, często z części do pralki "Frania", pokazuje determinację opozycji w zachowaniu wolności słowa i informacji, mimo represji.

Warto także podkreślić, że wprowadzenie stanu wojennego w Polsce wywołało natychmiastową reakcję na całym świecie. W wielu krajach organizowano pomoc dla Polaków, wysyłając transporty z lekami, odzieżą, żywnością i sprzętem medycznym. Powstały stowarzyszenia solidarności z Solidarnością, co dowodzi, że dążenie Polaków do wolności spotkało się z ogromnym poparciem i sympatią na całym globie. Te międzynarodowe inicjatywy i reakcje można poznać na wystawie przy instalacji dedykowanej reakcji świata na stan wojenny w Polsce.

Walka przeciwko komunistycznemu reżimowi w Polsce toczyła się nie tylko za pośrednictwem związków zawodowych, organizacji politycznych czy grup dysydentów. Szacuje się, że w latach 80. działało w Polsce co najmniej 400 niezależnych organizacji, grup, ruchów i środowisk, które powstały zarówno przez młodych ludzi, jak i dla młodego pokolenia. To była wszechstronna mobilizacja społeczeństwa przeciwko opresyjnemu reżimowi komunistycznemu.

Ostatecznie, pod naciskiem społecznym i międzynarodowym, władze komunistyczne zmuszone były do podjęcia rozmów z opozycją, co miało miejsce przy Okrągłym Stole. To symboliczne miejsce negocjacji jest teraz rekonstruowane na wystawie, gdzie można zobaczyć fragmenty oryginalnego dywanu z sali rozmów. Te negocjacje doprowadziły do ogłoszenia pierwszych częściowo wolnych wyborów.

W ramach ekspozycji prezentowane są plakaty wyborcze, w tym najsłynniejszy z nich - "W samo południe. 4 czerwca 1989" autorstwa Tomasza Sarneckiego. Opozycja wystawiła silną reprezentację, znana jako "Drużyna Lecha", i odniosła imponujące zwycięstwo. Na czele rządu stanął Tadeusz Mazowiecki, człowiek Solidarności, który rozpoczął proces demontażu systemu komunistycznego. To był przełomowy moment w historii Polski, który ostatecznie doprowadził do upadku komunizmu i odzyskania pełnej niepodległości.

Rozpad Związku Radzieckiego był jednym z najważniejszych wydarzeń końca XX wieku, które miało ogromny wpływ na losy świata. Bezkrwawa rewolucja w Polsce, a także w innych krajach Europy Środkowej, odegrała kluczową rolę w tym procesie. To właśnie wydarzenia takie jak ta w Polsce przyczyniły się do upadku Muru Berlińskiego i dyktatur w innych krajach regionu.

W wyniku tych wydarzeń rozpoczął się proces budowy nowego ładu politycznego i gospodarczego w Europie. To był czas nadziei, wolności i zmian. W wielkim napisie "SOLIDARNOŚĆ" na wystawie goście zostawiają swoje wiadomości, które wyrażają różnorodne emocje i marzenia. Ludzie czytają zapiski innych, co często wywołuje wzruszenie i refleksje. W tych wiadomościach ukrywają się wdzięczność za wolność, żal za krwawymi rewolucjami na Ukrainie, życzenia pokoju dla regionów targanych konfliktami w Afryce, marzenia o sprawiedliwości, nadzieja dla migrantów oraz radość z wolności.

To miejsce symbolizuje solidarność i wspólnotę ludzi, którzy chcą przekazać swoje myśli i uczucia na temat wolności i wartości, które dla nich są ważne. Czekamy na Twoją wiadomość, ponieważ każdy głos ma znaczenie i może przyczynić się do budowy lepszego świata.