W kontakcie z przyrodą – Góra Zborów oraz Jaskinia Głęboka krótki przewodnik turystyczny

 W kontakcie z przyrodą – Góra Zborów oraz Jaskinia Głęboka

Nad lekko pofalowaną wręcz płaską Wyżyną Częstochowską a dokładniej jej fragmentem zwanym Wyżyną Mirowsko-Olsztyńską w rejonie Podlesic górują pasma lub pojedyncze ostańce. Zbudowane są one z odpornych na erozję wapieni skalistych. Wśród nich wyróżnia się Góra Zborów zwana też Berkową Górą (462 m n.p.m.) obecnie rezerwat przyrody.

Góra Zborów sąsiaduje z położonym bardziej na północ Kołaczykiem. Obydwa te wzgórza wchodzą w skład długiego na ponad 3 km pasma Skał Kroczyckich a do strony zachodniej sąsiaduje z grupą Skał Rzędkowickich.

Jak dojechać w okolice Góry Zborów

Dojechać do niej można z Katowic czy Częstochowy w ciągu kilkudziesięciu minut. Dojeżdżając od strony Częstochowy drogą wojewódzką nr 792 roztacza się malowniczy widok na partie szczytowe Góry Zborów. W jej okolicach znajduje się kilka parkingów w tym jeden bezpłatny przy Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego i Kultury Jury. Współrzędne: 50.5738, 19.5222. Z parkingu dojdziesz również do do Jaskini Głębokiej.

Na samą Górę Zborów można dojść na wiele sposobów. Najprościej można wejść od strony parkingu i lapidarium a następnie szlakiem czarnym. Niektórzy skracają sobie drogę idąc po prawej stronie Dwoistej. Jak ktoś potrafi utrzymać azymut podczas wędrówki to skróci sobie podejście.

https://sklep.lentus-militaria.pl/pl/p/Silva-Kompas-mapowy-Expedition-/6740

Klika set metrów dalej idąc drogą nr 792 w stronę Podlesic spotkamy szlak turystyczny czerwony i zielony podążając za jego znakami również dojdziemy do partii szczytowych góry.

Po lewej stronie warto zwrócić uwagę na tablicę upamiętniającą zwycięską potyczkę partyzantów Armii Ludowej i Batalionów Chłopskich pod dowództwem. "Wiary" z wojskiem hitlerowskim w dniu 6 sierpnia 1944 roku.

Punkt widokowy na Górze Zborów czyli co możemy zobaczyć

Z Góry Zborów przy dobrej pogodzie zobaczymy Ogrodzieniec, Morsko, Bobolice czy Mirów oraz całą dalszą panoramę jury i nie tylko.

W sprzyjających warunkach atmosferycznych czyli najlepiej zima przy inwersji możemy poczynić dalekie obserwacje.

W kierunku północnym: Góra Kamieńska – możemy zobaczyć najwyższy sztuczny szczyt województwa łódzkiego, oraz wzgórza: Damiak, Bukowiec, Ostrowy czy Góra Chełmno i Góra Diabla.

Na zachód: Biała Góra, Piwnica, Parchowatka, Serwin i Hucisko

Na wschód: Biała, Czarna, a nawet Łysica – najwyższy szczyt w Górach Świętokrzyskich,

W stronę południową widok jest najciekawszy ze względu na brak zalesienia:

Wzgórza na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej: Apteka, Skałka, Grdyń, Dziurawa Skała, Cisowa czy Laskowiec,

Beskid Mały: Czupel i Hrobacza Łąka,

Beskid Śląski: Wielka Czantoria, Skrzyczne, Klimczok i Barania Góra,

Tatry: Czerwone Wierchy, Łomnica, Kończysta,

Beskid Żywiecki: Pilsko, Babia Góra i Polica.

https://sklep.lentus-militaria.pl/pl/searchquery/lornetki+vortex/1/phot/5?url=lornetki,vortex

Warto tu przyjechać i napawać się widokami z partii szczytowych. Należy uważać wchodząc na nie bo łatwo się poślizgnąć a najlepiej zadbać o odpowiednie obuwie.

https://sklep.lentus-militaria.pl/pl/searchquery/buty/1/phot/5?url=buty

Sesje ślubne na Górze Zborów

Walory przyrodnicze doceniają również fotografowie, którzy w godzinach popołudniowych gremialnie przybywają z „białymi damami” na sesje ślubne. Warto wybrać się tam wcześniej w godzinach przedpołudniowych lub w dniach roboczych.

Jak powstały ostańce? Czyli panie ja tu mieszkam 80 lat i żadnego morza nie widziałem

Tak trochę przewrotnie i z przymrużeniem oka spróbuję opisać jak powstał w formie jaką dziś widzimy rejon Góry Zbór.

Tak wracając do tytułu było tu morze. Tylko dawno a nie 100 lat temu czy dwieście tylko około 170 do 65 mln lat p.n.e. (jura – kreda). Morze to było płytkie i ciepłe a klimat tropikalny. W tym czasie, na dnie płytkiego morza gromadziły się szczątki morskich organizmów oraz koralowców. Przez przez wiele milionów lat narastała kilkuset metrowa warstwa osadów z których powstały dziś znane wapienie. Wapienie te były zróżnicowane pod względem odporności na erozje ale o tym za chwilę.

Historia naszej planety jet bardzo burzliwa. W wyniku ruchów tektonicznych które nastąpiły około 65 mln lat temu w wyniku tzw. orogenezy alpejskiej morze wycofało się z terenów jury.

Procesy krasowe na Górze Zborów

Od tej pory do głosu doszły inne procesy ogólnie nazywane erozją. Odkryty teren zaczęły bombardować deszcze, procesy chemiczne, wiatr, zimno i ciepło. Powoli obszar został plantowany oraz rozcinany na fragmenty przez cieki wodne.

Wcześniej wspominanie zróżnicowanie skał pod względem odporności spowodował wyodrębnienie zespołów skał które dziś nazywane są ostańcami.

Największy udział w powstaniu obserwowanej dziś rzeźby Góry Zborów i całej jury miały procesy krasowe. W omawianym obszarze obserwujemy rzeźbę terenu charakterystyczną dla krasu powierzchniowego ze wszystkimi znanymi geomorfologom formami takimi jak: ostańce, kominy krasowe, żłobki krasowe, jak i krasu podziemnego – jaskinie, schrony czy nisze skalne.

Skały na Górze Zborów przypominają sylwetki zwierząt i ludzi stąd ich nazw:  Młynarz, Kruk, Wielbłąd, Zakonnica, Baba, Samotna Dziewica, Mama, Tata, Lalka, Mały Dziad, Wielki Dziad czy Napoleon.

Góra Zborów obok Skał Rzędowickich jest jednym z ważniejszych rejonów wspinaczkowych. W jej partiach wierzchołkowych (w większości) i na zboczach znajdują się skałki o wysokości do 30 metrów, ściany których pokryte są gęstą siatką dróg wspinaczkowych. Wspinacze nadali im własne nazwy: Biała Baszta, Turnia Blocheńska, Chomicza Skała, Dolna Baszta, Dwoista Baszta, Dziurawy Blok

https://pl.wikipedia.org/wiki/G%C3%B3ra_Zbor%C3%B3w

I jeszcze wróćmy do pochodzenia nazwy Góra Zborów

Wywodzi się od legendy mówiących o miejscowych czarownicach zbierających się przed wylotem na sabat na Łysą Górę w Górach Świętokrzyskich (Góra Zborów – jurajskie siostrzyce lecą na Łysicę – Podróże małe i duże – LIBERTAS.PL, www.libertas.pl).

Kilka słów o Jaskini Głębokiej

W zachodnim zboczu Góry Zborów, u podnóża Kruczych Skał i Dwoistej Baszty znajduje się Jaskinia Głęboka. Jaskinia ma długość 170 m i głębokość 12,5 m i jest typową jaskinią krasową rozwiniętą na szczelinach i pęknięciach skalnych powstałych w wyniku procesów tektonicznych.

W jaskini znajdziemy sale, korytarze, szczeliny, zaciski a także osady jaskiniowe oraz szatę naciekową stalaktyty, stalagmity, rurki, makarony, kolumny i polewy naciekowe. Niestety bardzo zniszczone. W okresie II Wojny Światowej w rejonie Góry Zborów funkcjonował kamieniołom wapieni a w jaskini eksploatowano szpat islandzki (już przed wojną) który był grubokrystaliczną odmiana kalcytu. Ten „kamień optyczny” pod postacią bezbarwnego kryształu był i jest do dziś wykorzystywany do wyrobu przyrządów optycznych (tzw. polaryzatorów) - pryzmatów Nicola a kiedyś zwany kamieniem słonecznym i był uznawany za magiczny kamień Wikingów. Badacze odnajdywali urządzenia nawigacyjne z tym kryształem na wrakach statków Wikingów. Kamień ten wykazuje niepowtarzalną cechę zwana dwójłonmnością. Przy pomocy tego minerału można określić położenie słońca w pochmurny dzień z dokładnością do jednego stopnia. Wystarczy zgrać znacznik … . a o tym innym razem.

Szpat eksploatowano w dwóch miejscach. Przed wojną wydobywano go w tzw. Leju Szpatowców. Obecnie przez to wyrobisko wchodzi się do jaskini. Po wojnie wydobywano szpat w Komorze Południowej.

Prace górnicze wpłynęły na zmianę mikroklimatu jaskini. Wybicie otworów i przecięcie głównego ciągu jaskini, spowodowało że jej pierwotnie prawie stała temperatura i duża wilgotność stały się dynamicznie zależne od warunków zewnętrznych. Ma to niebagatelny wpływ na hibernujące tam nietoperze oraz inne organizmy. Aby przywrócić dawne warunki zamurowano dwa otwory denne. Dzięki temu mikroklimat wróci do stanu przed ingerencją człowieka.

https://pl.wikipedia.org/wiki/G%C3%B3ra_Zbor%C3%B3w

Warto nadmienić że jest to jedyna jaskinia udostępniona do zwiedzania turystycznego w półocnej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej.

Roślinność Góry Zborów

Elementem roślinnym charakterystycznym dla Góry Zborów i całej jury są murawy kserotermiczne oraz murawy naskalne, porastające szczytowe partie ostańców. Najcenniejszą rośliną rezerwatu jest goździk siny Dianthus gratianopolitanus, który tworzy skupiska w szczelinach w trudno dostępnych partiach ostańców. Góra Zborów to jedyne miejsce występowania tego gatunku w województwie śląskim i podlega ochronie ścisłej. Można ponadto zaobserwować rojownika pospolitego, lebiodkę pospolitą, pajęcznicę gałęzista, goździka kartuzeka, szałwię okręgową i wiele innych

https://www.orlegniazda.pl/poi/3819/gora-zborow

Murawy ciepłolubne to siedlisko dla wielu rzadkich i chronionych owadów oraz ptaków

Góra Zborów objęta została ochroną prawną - utworzono na niej rezerwat przyrody i należy do Specjalnego Obszaru Ochrony Siedlisk Natura 2000 Ostoja Kroczycka.

W rezerwacie przyrody urządzona została ścieżka przyrodnicza oraz znajduje się Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego i Kulturowego Jury.