Kamieniołom Zakrzówek w Krakowie. Nowa odsłona dzikiego kąpieliska

Zakrzówek – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy VIII Dębniki. Dawna wieś włączona do Krakowa w 1909 r. jako X dzielnica katastralna. Pierwsze wzmianki o Zakrzówku pochodzą z 1238 r. W drugiej połowie XIX wieku zostały zbudowane umocnienia i koszary, które stanowiły część twierdzy Kraków.

Jak głosi legenda, wśród okolicznych urwisk, mistrz Twardowski prowadził szkołę magii i czarnoksięstwa. Pewnego dnia, w wyniku eksplozji laboratorium, powstały skałki, które otrzymały jego imię. W rzeczywistości skałki te zaczęto łączyć z postacią Twardowskiego dopiero pod koniec XIX w., jako że w istocie Twardowski działał na terenie innych skałek – Krzemionek Podgórskich w Podgórzu i tam też była jego pracownia. Nazwa Zakrzówek pochodzi od topograficznego terminu, oznaczającego niegdyś miejsce za krzami (krzakami).

Skałki Twardowskiego i Zalew Zakrzówek

Zrąb Zakrzówka to niewielka struktura tektoniczna (około 1 km2 ), na obszarze której znajdują się nieczynne kamieniołomy Krakowskich Zakładów Sodowych Solvay: Zakrzówek (obecnie zalany wodą, nazywany Zalewem Zakrzówek), kamieniołom na Kapelance, stary, częściowo zalesiony kamieniołom zwany Skałami Twardowskiego, łom Bergera, pomniejsze łomy oraz liczne atrakcje geologiczne m. in. krasowe jaskinie (np. Twardowskiego, Jasna), jak również pamiątki fortyfikacji obronnych. Obszar położony między Zalewem a korytem Wisły tworzy park „Skały Twardowskiego” i wchodzi w skład Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego (Dzieje górnictwa – element europejskiego dziedzictwa kultury, 5 pod red. P.P. Zagożdżona i M. Madziarza, Wrocław 2013).

Na Zakrzówku znajduje się sztuczny zbiornik wodny – Zalew Zakrzówek, który powstał w miejscu dawnego kamieniołomu. W sąsiedztwie zalewu, już na Dębnikach, znajdują się grupy skałek i ścian skalnych, nazywane Skałkami Twardowskiego. Do 1990 roku były one eksploatowane jako wapienny kamieniołom.

Spór o Zakrzówek

Na terenie Zakrzówka już od 2002 roku toczą się spory dotyczące zabudowy okolicznych działek. Pomimo protestów na krakowskim rynku, w 2014 r. radni miasta Kraków przegłosowali plan zabudowy tego terenu stosunkiem głosów 25 do 4[1]. Mieszkańcy protestowali nie tylko w obronie zielonych terenów Krakowa, ale także z powodu występowania na tym terenie gatunku chronionego – węża gniewosza plamistego[1].

Zalew Zakrzówek – sztuczny zbiornik wodny w Krakowie na Zakrzówku. Powstał w 1992 r.[1] po zalaniu starego kamieniołomu wapienia. Składa się z dwóch zbiorników, połączonych przesmykiem. Brzegi zalewu stanowią jedno z ulubionych miejsc wypoczynku krakowian, jednak kąpiel w zalewie jest zabroniona z powodu ryzyka utonięć[2].

W czasie II wojny światowej teren był wykorzystywany jako kamieniołom.

Na terenie zalewu kręcono film w reżyserii Jerzego Bogajewicza pt. Boże skrawki oraz teledysk do utworu pt. DVD autorstwa duetu Mlodyskiny i Schafter.

Akwen udostępniony jest do nurkowania; w nieodpłatne użyczenie otrzymało go Centrum Nurkowe Kraken które od 1999 roku prowadzi na nim bazę nurkową. Podwodne atrakcje spoczywają na głębokości 5–31 metrów i obejmują m.in. samochód Polski Fiat 125p, autobus, furgonetkę, łodzie oraz dawną przebieralnię po kąpielisku. Pod wodą znajduje się także granitowa tablica upamiętniająca Karola Wojtyłę, który pracował na terenie kamieniołomu podczas II wojny światowej.

Maksymalna głębokość zalewu wynosi 32 m. Widzialność pod wodą potrafi sięgać 15 metrów, jednak przy dnie pod koniec lata tworzy się warstwa mało przejrzystego osadu. Zakrzówek dzięki pionowym wapiennym ścianom i dobrej przejrzystości stanowi jedno z atrakcyjniejszych nurkowisk w Polsce.

Baza nurkowa ma działać do 14 lipca 2019 roku, kiedy Zakrzówek zostanie przejęty przez właściciela – miasto Kraków, które rozpocznie na tym terenie budowę ogólnodostępnego parku.

Inwestycja Miasta

W 2019 roku na terenie obejmującym zalew rozpoczęła się inwestycja prowadzona przez Zarząd Zieleni Miejskiej w Krakowie pod nazwą roboczą „Park Zakrzówek”. Wartość inwestycji to 50 milionów złotych. Forma i sposób prowadzenia inwestycji wywołała sprzeciw wielu mieszkańców Krakowa, jak i naukowców, przyrodników oraz ekologów.

Źródło

http://www.kraken.pl/

https://zielony.org.pl/

Wiki