Opawa Rynek - Śląsk Opawski - Część V

W XVI wieku stało się ważnym ośrodkiem Reformacji. Od roku 1613 aż do 1918 roku Opawa i księstwo były w posiadaniu Liechtensteinów. Podczas wojny trzydziestoletniej miasto zostało zajęte przez Duńczyków i Szwedów. W roku 1659 stało się ostatecznie częścią Śląska, co spotkało się z zadowoleniem mieszczan opawskich, ale napotkało na opór ze strony szlachty[4].

Po wojnach śląskich, od roku 1742, Opawa stała się centrum Śląska Austriackiego. Od roku 1860 odbywał się tutaj śląski Sejm Krajowy. Teatr Śląski rozpoczął swoją działalność w roku 1805. W roku 1814 w Opawie powstało najstarsze muzeum na ziemiach czeskich, po Cieszynie. W dniach od 23 października do 24 grudnia 1820 roku miało miejsce drugie zebrań Świętego Przymierza, podczas którego uzgodniono działania przeciwko dążeniom konstytucyjnym w Europie. Od roku 1834, po zburzeniu murów miejskich, rozległe parki powstały wokół miasta, na wzór wiedeńskich. W roku 1892 zrujnowany gotycki zamek został zburzony, a na jego miejscu wzniesiono gmach Śląskiego Muzeum Ziemskiego. Pod koniec XIX wieku Opawa była jednym z ośrodków ruchu młodoczeskiego, a z miasta pochodził m.in. Petr Bezruč.

W 1908 roku drużyna Cracovii rozegrała dwa mecze piłkarskie z Troppauer Sport Verein z Opawy. Mecze te zakończyły się wynikami 5:2 dla Cracovii i 4:1 dla Troppauer. Te spotkania zyskały znaczenie w historii polskiej piłki nożnej, ponieważ były jednymi z pierwszych międzynarodowych meczów polskich piłkarzy.

W czasie I wojny światowej, w mieście stacjonował Batalion Zapasowy Cesarskiego i Królewskiego 16 Pułku Strzelców, pod dowództwem płk. Ignacego Pika. W dniu 5 listopada 1918 r., żołnierze narodowości polskiej tego batalionu wrócili do Krakowa, gdzie później stali się zalążkiem 20 Pułku Piechoty Ziemi Krakowskiej.

Po pierwszej wojnie światowej, Opawa krótkotrwale stała się stolicą Kraju Sudetów. Jednak w roku 1918 miasto zostało zajęte przez armię czechosłowacką. W okresie międzywojennym miasto było silnym ośrodkiem niemieckich narodowych socjalistów. Od października 1938 roku Opawa była stolicą rejencji opawskiej w Okręgu Rzeszy Kraj Sudetów, które wyjątkowo obejmowało również wszystkie czeskie miejscowości Śląska Opawskiego. W dniach od 22 do 24 kwietnia 1945 roku Opawa została zdobyta podczas tzw. operacji ostrawskiej przez 38 Armię pod dowództwem gen. Kiriłła Moskalenki oraz 1 Czechosłowacką Samodzielną Brygadę Pancerną pod dowództwem ppłk. Vladimira Janko. W wyniku walk znaczna część miasta uległa uszkodzeniu lub została całkowicie zniszczona. Po wojnie większość niemieckich mieszkańców zostało przymusowo wysiedlonych na mocy dekretów Beneša.

Architektura

W mieście znajdują się liczne zabytki o bogatej historii

Klasztor podominikański założony w 1291 roku, który w XVIII wieku został zbarokizowany

Kościół św. Ducha, wybudowany przed 1269 rokiem, również zbarokizowany w XVIII wieku. W jego krypcie spoczywają książęta opawscy z dynastii Przemyślidów, a przypuszcza się, że w 1636 roku pochowano w nim polskiego alchemika, Michała Sędziwoja

Klasztor i kościół franciszkanów z lat 1328-1369, także przekształcony w stylu barokowym w XVIII wieku

Gotycka Konkatedra Wniebowzięcia NMP z 2. połowy XIV wieku

Kaplica św. Krzyża, znana jako szwedzka, z roku 1394, znajdująca się w dzielnicy Katarzynki

Wieża Hláska z 1618 roku, renesansowa budowla, która została wkomponowana w neorenesansowy gmach, obecnie pełniący funkcję urzędu miejskiego

Kamienice staromiejskie, w tym XIII-wieczny Dom pod Białym Konikiem przy Dolní náměstí 115/4, który w XV i XVI wieku został przebudowany w stylu renesansowym

Barokowy pojezuicki kościół św. Wojciecha z lat 1676-1681, wraz z dawnym budynkiem kolegium jezuickiego, obecnie siedzibą Archiwum Ziemskiego

Barokowa cerkiew św. Elżbiety z 1634 roku

Barokowe pałace miejskie Sobków i Blücherów z XVIII wieku

Neorenesansowy gmach Teatru Śląskiego z lat 1882-1883 (Teatr istnieje od 1805 roku).

Neorenesansowy gmach Śląskiego Muzeum Ziemskiego z lat 1893-1895

Dom handlowy Breda z lat 1927-1928, projekt Leopolda Bauera

Funkcjonalistyczny kościół św. Jadwigi z lat 1933-1938, także projekt Leopolda Bauera.

Budynek sądu rejonowego z 1887 roku, zaprojektowany przez Ernsta Swobodę

Oświata i nauka

Opawa już w średniowieczu była jednym z miast, w których rozwinięte było szkolnictwo. Już w drugiej połowie XIV wieku w kronikach wspomina się o istnieniu szkół. Szczególnym wydarzeniem dla rozwoju edukacji w Opawie było założenie przez Albrechta von Waldsteina na przełomie XVI i XVII wieku kolegium jezuickiego, które związane było z znanym historykiem Bohuslavem Balbínem. Z kolegium jezuickiego, pierwotnie w języku łacińskim, powstało później niemieckie gimnazjum w Troppau (jak wówczas nazywano Opawę).

Pierwszą szkołą wyższą w mieście była Szkoła Kształcenia Nauczycielskiego (Lehrerbildungsanstalt), działająca od końca XVIII wieku, gdy Opawa była stolicą austriackiego Śląska. To właśnie wtedy zaczęto rozwijać opawski teatr miejski i powstało Muzeum Ziemi Śląskiej, obecnie najstarsze muzeum w Czechach. W 1883 roku Czeski Związek Kulturalny Matice opavská założył czeskie gimnazjum w Opawie, które stało się ważnym ośrodkiem kształcenia średniego dla Czechów ze Śląska i okolicznych Moraw.

W 1867 roku dokonano reorganizacji Szkoły Kształcenia Nauczycielskiego, a w 1870 roku założono żeńską Szkołę Kształcenia Nauczycielskiego, która została w 1920 roku połączona z Niemiecką Szkołą Nauczycielską. Jednak w 1945 roku, wraz z końcem wojny i wypędzeniem Niemców, szkoła ta zakończyła swoją działalność.

W 1953 roku Szkoła Kształcenia Nauczycielskiego wznowiła swoją działalność jako Wyższa Szkoła Kształcenia Nauczycielskiego, a w latach 60. została przeniesiona do Ostrawy. Jednocześnie kilka wydziałów Ostrawskiego Uniwersytetu przeniesiono do Opawy.

Dzięki uporczywym staraniom miasta Opawy, 9 lipca 1991 roku rząd czeski wydał rozporządzenie o powstaniu Uniwersytetu Śląskiego z siedzibą w Opawie, które rozpoczęło swoją działalność 28 września 1991 roku. W ramach tego uniwersytetu działa znany w całej Europie Instytut Fotografii Kreatywnej, który wykształcił wielu wybitnych i uznanych na świecie fotografów, zdobywców prestiżowych nagród.

Osoby związane z Opawą

Oto lista znanych postaci związanych z Opawą

Amandus Polanus von Polansdorf - teolog reformowany (1561–1610

Petr Bezruč - znany czeski poet

Stefan Błachowski - brat zakonny, teolog i filozo

Zuzana Ondrášková - czeska tenisistk

Marcin z Opawy - postać historyczna związana z miaste

Johann Palisa - astronomiczny, odkrył ponad 120 asteroi

Rudolf Prich - generał dywizji Wojska Polskiego, urodzony w Opawie w 1881 roku

Joy Adamson - znana zoolog i pisarka, autorka "Wolności ducha" (Born Free

Eduard von Böhm-Ermolli - austriacki, czeski i niemiecki genera

Karol Skórkowski - biskup krakowski, związany z Opawą w nieznany sposób

W czasie I wojny światowej, w mieście stacjonował Batalion Zapasowy Cesarskiego i Królewskiego 16 Pułku Strzelców, pod dowództwem płk. Ignacego Pika. W dniu 5 listopada 1918 r., żołnierze narodowości polskiej tego batalionu wrócili do Krakowa, gdzie później stali się zalążkiem 20 Pułku Piechoty Ziemi Krakowskiej.

Po pierwszej wojnie światowej, Opawa krótkotrwale stała się stolicą Kraju Sudetów. Jednak w roku 1918 miasto zostało zajęte przez armię czechosłowacką. W okresie międzywojennym miasto było silnym ośrodkiem niemieckich narodowych socjalistów. Od października 1938 roku Opawa była stolicą rejencji opawskiej w Okręgu Rzeszy Kraj Sudetów, które wyjątkowo obejmowało również wszystkie czeskie miejscowości Śląska Opawskiego. W dniach od 22 do 24 kwietnia 1945 roku Opawa została zdobyta podczas tzw. operacji ostrawskiej przez 38 Armię pod dowództwem gen. Kiriłła Moskalenki oraz 1 Czechosłowacką Samodzielną Brygadę Pancerną pod dowództwem ppłk. Vladimira Janko. W wyniku walk znaczna część miasta uległa uszkodzeniu lub została całkowicie zniszczona. Po wojnie większość niemieckich mieszkańców zostało przymusowo wysiedlonych na mocy dekretów Beneša.

Architektura

W mieście znajdują się liczne zabytki o bogatej historii

Klasztor podominikański założony w 1291 roku, który w XVIII wieku został zbarokizowany

Kościół św. Ducha, wybudowany przed 1269 rokiem, również zbarokizowany w XVIII wieku. W jego krypcie spoczywają książęta opawscy z dynastii Przemyślidów, a przypuszcza się, że w 1636 roku pochowano w nim polskiego alchemika, Michała Sędziwoja

Klasztor i kościół franciszkanów z lat 1328-1369, także przekształcony w stylu barokowym w XVIII wieku

Gotycka Konkatedra Wniebowzięcia NMP z 2. połowy XIV wieku

Kaplica św. Krzyża, znana jako szwedzka, z roku 1394, znajdująca się w dzielnicy Katarzynki

Wieża Hláska z 1618 roku, renesansowa budowla, która została wkomponowana w neorenesansowy gmach, obecnie pełniący funkcję urzędu miejskiego

Kamienice staromiejskie, w tym XIII-wieczny Dom pod Białym Konikiem przy Dolní náměstí 115/4, który w XV i XVI wieku został przebudowany w stylu renesansowym

Barokowy pojezuicki kościół św. Wojciecha z lat 1676-1681, wraz z dawnym budynkiem kolegium jezuickiego, obecnie siedzibą Archiwum Ziemskiego

Barokowa cerkiew św. Elżbiety z 1634 roku

Barokowe pałace miejskie Sobków i Blücherów z XVIII wieku

Neorenesansowy gmach Teatru Śląskiego z lat 1882-1883 (Teatr istnieje od 1805 roku).

Neorenesansowy gmach Śląskiego Muzeum Ziemskiego z lat 1893-1895

Dom handlowy Breda z lat 1927-1928, projekt Leopolda Bauera

Funkcjonalistyczny kościół św. Jadwigi z lat 1933-1938, także projekt Leopolda Bauera.

Budynek sądu rejonowego z 1887 roku, zaprojektowany przez Ernsta Swobodę

Oświata i nauka

Opawa już w średniowieczu była jednym z miast, w których rozwinięte było szkolnictwo. Już w drugiej połowie XIV wieku w kronikach wspomina się o istnieniu szkół. Szczególnym wydarzeniem dla rozwoju edukacji w Opawie było założenie przez Albrechta von Waldsteina na przełomie XVI i XVII wieku kolegium jezuickiego, które związane było z znanym historykiem Bohuslavem Balbínem. Z kolegium jezuickiego, pierwotnie w języku łacińskim, powstało później niemieckie gimnazjum w Troppau (jak wówczas nazywano Opawę).

Pierwszą szkołą wyższą w mieście była Szkoła Kształcenia Nauczycielskiego (Lehrerbildungsanstalt), działająca od końca XVIII wieku, gdy Opawa była stolicą austriackiego Śląska. To właśnie wtedy zaczęto rozwijać opawski teatr miejski i powstało Muzeum Ziemi Śląskiej, obecnie najstarsze muzeum w Czechach. W 1883 roku Czeski Związek Kulturalny Matice opavská założył czeskie gimnazjum w Opawie, które stało się ważnym ośrodkiem kształcenia średniego dla Czechów ze Śląska i okolicznych Moraw.

W 1867 roku dokonano reorganizacji Szkoły Kształcenia Nauczycielskiego, a w 1870 roku założono żeńską Szkołę Kształcenia Nauczycielskiego, która została w 1920 roku połączona z Niemiecką Szkołą Nauczycielską. Jednak w 1945 roku, wraz z końcem wojny i wypędzeniem Niemców, szkoła ta zakończyła swoją działalność.

W 1953 roku Szkoła Kształcenia Nauczycielskiego wznowiła swoją działalność jako Wyższa Szkoła Kształcenia Nauczycielskiego, a w latach 60. została przeniesiona do Ostrawy. Jednocześnie kilka wydziałów Ostrawskiego Uniwersytetu przeniesiono do Opawy.

Dzięki uporczywym staraniom miasta Opawy, 9 lipca 1991 roku rząd czeski wydał rozporządzenie o powstaniu Uniwersytetu Śląskiego z siedzibą w Opawie, które rozpoczęło swoją działalność 28 września 1991 roku. W ramach tego uniwersytetu działa znany w całej Europie Instytut Fotografii Kreatywnej, który wykształcił wielu wybitnych i uznanych na świecie fotografów, zdobywców prestiżowych nagród.

Osoby związane z Opawą

Oto lista znanych postaci związanych z Opawą

Amandus Polanus von Polansdorf - teolog reformowany (1561–1610

Petr Bezruč - znany czeski poet

Stefan Błachowski - brat zakonny, teolog i filozo

Zuzana Ondrášková - czeska tenisistk

Marcin z Opawy - postać historyczna związana z miaste

Johann Palisa - astronomiczny, odkrył ponad 120 asteroi

Rudolf Prich - generał dywizji Wojska Polskiego, urodzony w Opawie w 1881 roku

Joy Adamson - znana zoolog i pisarka, autorka "Wolności ducha" (Born Free

Eduard von Böhm-Ermolli - austriacki, czeski i niemiecki genera

Karol Skórkowski - biskup krakowski, związany z Opawą w nieznany sposób